Dấu hiệu đầu tiên cho thấy điện toán lượng tử phá vỡ mật mã hiện đại có lẽ không phải vụ đánh cắp gây chấn động số Bitcoin nằm im của Satoshi Nakamoto. Nhà sáng lập startup blockchain Quantus nhận định đó có thể chỉ là làn sóng xâm phạm nhiều ví không liên quan, không để lại dấu vết về cách kẻ tấn công thực hiện.
Christopher Smith, CEO kiêm đồng sáng lập Quantus Network, nói với Cointelegraph: “Khi ai đó phá khóa của bạn, bạn sẽ không nhận được bản ghi nhớ giải thích họ đã làm thế nào.” Máy tính lượng tử đủ mạnh có thể suy ra khóa riêng từ khóa công khai hiển thị trên chuỗi, cho phép kẻ tấn công chuyển tiền mà không cần xâm phạm hệ thống nội bộ của ví, thiết bị hoặc sàn giao dịch.
Điều đó khiến sự xuất hiện của “Q-day” — thời điểm giả định khi máy tính lượng tử đủ mạnh để phá mật mã khóa công khai tiêu chuẩn — đặc biệt khó phát hiện. Smith cho rằng trong vụ trộm nhắm vào tổ chức có bảo mật cao, “bằng chứng pháp y duy nhất sẽ là không hề có vụ xâm nhập nào.”
Cảnh báo của Smith xuất hiện khi tiến bộ trong thuật toán lượng tử làm giảm ước tính về tài nguyên tính toán cần để tấn công mật mã đường cong elliptic mà các blockchain lớn sử dụng.
Mục tiêu đầu tiên có thể không phải Bitcoin của Satoshi
Phần lớn lo ngại về Q-day trong lĩnh vực tiền mã hóa xoay quanh khả năng máy tính lượng tử phá khóa bảo vệ số Bitcoin ước tính của Satoshi Nakamoto , trị giá 63 tỷ USD tại thời điểm viết bài, rồi số tiền này bị bán tháo đột ngột trên thị trường.
Tuy nhiên, Smith cho biết mục tiêu đầu tiên có thể là hệ thống quân sự và bí mật quốc gia, còn kẻ tấn công tiền mã hóa có thể nhắm đến những khóa giá trị hơn.
Smith đặt vấn đề: “Nếu tôi tập trung vào blockchain, đâu là khóa đơn lẻ giá trị nhất？ Có lẽ là khóa phát hành của Tether.” Ông bổ sung kẻ tấn công lượng tử có thể dùng ví quản trị để tạo token từ không khí, rồi bán tháo trước khi đơn vị phát hành kịp phản ứng.
USDT là stablecoin đa chuỗi; một số mạng triển khai đồng này đang tích cực chuyển đổi hậu lượng tử.
Liên quan: Jim Cramer dự tính bán Bitcoin vì lo ngại lượng tử khi BTC tăng 1,6%
Một giả thuyết khác cho rằng kẻ tấn công sẽ mở màn kín đáo hơn.
Sean Cheetham, nhà nghiên cứu bảo mật tại Blockchain Capital, nhận định kẻ tấn công nhiều khả năng nhắm vào ví nóng tại sàn giao dịch “không gây hồi chuông cảnh báo, thay vì đánh cắp tiền của Satoshi.”
Smith cho biết kẻ tấn công có thể ngụy trang vụ trộm lượng tử thành vụ xâm phạm thông thường.
Ông nói: “Có một kịch bản khác, trong đó họ… có [lời giải thích] hợp lý để chối bỏ: ‘Ồ, bằng cách nào đó ai đó vừa làm mất khóa của họ.’”
Khó xác định thời điểm Q-day
Hồi tháng , Google rút ngắn lộ trình chuyển đổi hậu lượng tử xuống năm 2029, sau khi một đột phá có AI hỗ trợ cho thấy mật mã đường cong elliptic có thể bị phá bằng số qubit vật lý thấp hơn nhiều so với dự báo trước đó.
Jimmy Su, giám đốc an ninh Binance, cho biết AI có thể rút ngắn thời gian tới Q-day bằng cách giúp nhà nghiên cứu vượt qua một số trở ngại kỹ thuật vẫn cản trở máy tính lượng tử.
Su nói với Cointelegraph: “AI không thể đột ngột biến máy tính lượng tử hiện nay thành cỗ máy phá vỡ mật mã hiện đại. Nhưng nó có thể đẩy nhanh nghiên cứu và kỹ thuật để đưa chúng ta đến đó.”
Ông cho biết học máy có thể giúp tối ưu hệ thống lượng tử, cải thiện sửa lỗi và điều khiển, và đẩy nhanh phát triển thuật toán cùng phần cứng mới.
Roy Blackstone, CEO NGRAVE, cho biết các dự báo lượng tử trước đây không tính đến sự phát triển song hành của AI.
Ông nói: “Hầu hết mô hình rủi ro đều giả định phải tới sâu trong thập kỷ tới, công nghệ lượng tử mới có thể thực tế phá mật mã bảo vệ khóa công khai. Nhưng chúng không tính đến tốc độ AI phát triển song hành với công nghệ này.”
Dù tính cấp bách tăng lên, giới chuyên môn vẫn chưa thống nhất thời điểm máy tính lượng tử có thể phá mật mã hiện đại xuất hiện.
Smith, người đang phát triển mạng blockchain có khả năng chống lượng tử ngay từ khi ra mắt, ước tính xác suất điều này xảy ra năm 2028 là “50-50”. Ông lập luận cải tiến liên tục nhờ AI trong thuật toán lượng tử và nghiên cứu phần cứng khiến dự báo kém tin cậy hơn.
Cheetham dự báo đầu thập niên 2030 là thời điểm “gần như chắc chắn”, còn khả năng xảy ra sớm hơn “thấp hơn.”
Michael Coates, giám đốc an ninh thông tin Solana Foundation, từ chối đưa ra ước tính trong cuộc phỏng vấn trước đó, cho rằng “không có cách nào để biết.”
Ông nói: “Nếu bạn trao đổi với người trong ngành, thời điểm đó luôn còn cách năm năm, và tình trạng này kéo dài 10 năm hoặc hơn. Có lẽ hôm nay mọi người cho rằng còn bốn năm.” Nhưng ông bổ sung sự bất định không phải lý do để trì hoãn.
Blackstone nhận định: “May mắn là blockchain không chờ đợi mà đã bắt đầu chuyển sang chữ ký hậu lượng tử. Thiệt hại sẽ thảm khốc nếu họ không làm vậy.”